Telefon lama, laptop yang sudah rosak, charger, kabel, bateri dan pelbagai peralatan elektronik yang tidak lagi digunakan mungkin kelihatan seperti barang biasa yang sudah tidak mempunyai nilai.

Sebenarnya, semua barangan tersebut boleh dikategorikan sebagai e-waste atau sisa elektronik.

Masalahnya, e-waste tidak sepatutnya dilayan sama seperti sampah rumah biasa. Peralatan elektronik mengandungi pelbagai bahan dan komponen yang memerlukan pengendalian serta pelupusan yang sesuai.

Apa yang dikira sebagai e-waste?

E-waste secara mudah merujuk kepada peralatan elektrik atau elektronik yang sudah tidak digunakan, rosak atau dibuang.

Antaranya termasuk telefon pintar lama, laptop dan komputer, printer, televisyen, monitor, charger, kabel, bateri dan pelbagai peralatan elektronik lain.

Walaupun saiznya kecil, jumlah e-waste yang dihasilkan boleh menjadi sangat besar apabila dikumpulkan daripada berjuta-juta pengguna.

Kenapa e-waste tidak patut dibuang bersama sampah biasa?

Sesetengah peralatan elektronik mempunyai bahan dan komponen yang boleh memberi kesan kepada alam sekitar jika tidak diurus dengan baik.

Bateri pula memerlukan perhatian khusus kerana ia boleh menjadi risiko keselamatan jika rosak, dicucuk, dihancurkan atau dikendalikan dengan cara yang tidak sesuai.

Apabila e-waste dihantar melalui saluran pengurusan yang betul, bahan tertentu daripada peralatan tersebut boleh diasingkan dan sebahagiannya dikitar semula. Ini juga membantu mengurangkan keperluan untuk mendapatkan bahan mentah baharu.

Jangan terus buang jika masih boleh digunakan

Peranti yang sudah lama tidak semestinya sudah menjadi sampah.

Jika sebuah laptop masih berfungsi tetapi sudah perlahan, mungkin ia masih boleh digunakan selepas naik taraf seperti menukar HDD kepada SSD atau menambah RAM, bergantung kepada model.

Telefon atau komputer lama juga mungkin masih sesuai untuk kegunaan ringan, dijadikan peranti kedua atau diberikan kepada orang lain yang memerlukannya.

Dalam sesetengah keadaan, membaiki dan menggunakan semula sesuatu peranti boleh menjadi pilihan yang lebih baik daripada terus membuangnya.

Bagaimana pula dengan peranti yang memang sudah rosak?

Jika peranti sudah tidak boleh digunakan atau kos membaikinya tidak lagi berbaloi, jangan terus masukkan ke dalam tong sampah biasa.

Cari saluran pengumpulan atau pengitar semula e-waste yang sesuai. Di Malaysia, terdapat program dan pusat pengumpulan tertentu yang menerima barangan elektronik terpakai untuk dikendalikan melalui proses yang lebih sesuai.

Untuk bateri pula, pastikan ia dikendalikan dengan lebih berhati-hati. Bateri yang kembung, bocor atau rosak tidak sepatutnya dicampak begitu sahaja ke dalam tong sampah.

Jangan lupa data dalam peranti lama

Ada satu lagi perkara penting sebelum menghantar komputer, telefon atau storage lama untuk dikitar semula.

Pastikan data peribadi telah dipadam dengan kaedah yang sesuai.

Fail, gambar, dokumen, akaun yang masih log masuk dan maklumat lain mungkin masih terdapat dalam peranti walaupun kita sudah tidak menggunakannya.

Jika peranti masih boleh diakses, buat backup terlebih dahulu dan lakukan proses pemadaman data yang sesuai sebelum menyerahkannya kepada pihak lain.

Perkara kecil yang memberi kesan besar

Mungkin membuang satu telefon lama dengan cara yang betul nampak seperti perkara kecil.

Tetapi bayangkan jika perkara yang sama dilakukan oleh jutaan orang. Cara kita mengurus peralatan elektronik yang sudah tidak digunakan boleh memberi kesan yang jauh lebih besar kepada jumlah e-waste yang dihasilkan dan bagaimana ia dikendalikan.

Jadi, apabila anda menjumpai telefon lama, laptop rosak, charger, kabel atau peralatan elektronik yang sudah tidak digunakan di rumah, jangan terus anggap ia sebagai sampah.

Pertimbangkan dahulu sama ada ia masih boleh digunakan, dibaiki, diberikan kepada orang lain atau dihantar melalui saluran pengumpulan e-waste yang sesuai.

Menjaga alam sekitar tidak semestinya memerlukan perubahan besar. Kadang-kadang, ia bermula dengan cara kita membuang satu peranti elektronik yang sudah tidak digunakan.